یادداشت
بسیج بیست میلیونی
به مناسبت صدور فرمان تاسیس بسیج عمومی

بسیج بیست میلیونی

 

پاییز سال 1358 رفته‌رفته رو به سرما بود که حرارت پرهیجان سازمان مجاهدین خلق آن را شکست: اطلاعیه سیاسی-نظامی شماره 23 که خبر از گردآوری ارتش چریکی نیمه‌وقت موسوم به «میلیشیا» می‌داد. این اطلاعیه که به تاریخ 2 آذرماه 1358 بود روزهای پرالتهاب پیش رو را هشدار می‌داد و عنوان «آماده‌باش همه واحدهای انقلابی و ضرورت بسیج تمام خلق و سازماندهی میلیشیای مردمی» که در ابتدای اطلاعیه می‌درخشید، خبر از جنگ شهری قریب‌الوقوعی داشت. سازمان مجاهدین خلق در حال تدارک لشکر شهری بزرگی برای روزهای آینده بود.

مجاهدین خلق اما همچنان به نقاب نفاق خود نیاز داشتند و قیام مسلحانه در این مقطع را زود می‌انگاشتند. از همین رو بود که فرماندهی میلیشای سازمان را به صورت نمادین به امام خمینی سپردند. بدین ترتیب هم خود را در تضاد علنی با حکومت قرار نمی‌دادند و هم به میلیشیای سازمان منافقین مشروعیت می‌بخشیدند. در بخشی از این اطلاعیه آمده: «به این ترتیب ما امیدواریم تا به عنوان یک سازمان انقلابی تحت فرماندهی عالی امام خمینی در خطوط ضداستعماری از همه گونه مساعدت و همکاری برادران رزمنده ارتشی و پاسداران نیز برخوردار باشیم... همچنان که جنگ آزادی‌بخش ویتنام ثابت نمود، دشمن ما که البته بسیار مکار و پرقدرت است هیچ سلاحی ندارد که با آن اراده سازمان‌یافته خلق قهرمان را منکوب کند. میلیشیا یک نیروی سازمان‌یافته مردمی است که بدون اینکه مانع فعالیت‌های توده‌ای و کار و تحصیل گردد، آنها را با آمادگی و قابلیت دفاع و رزمندگی تمام مردم تلفیق می‌کند.»

نخستین ریشه‌های شکل‌گیری بسیج مستضعفین را باید در سخنان امام خمینی در روز 4 آذر 1358 جستجو کرد؛ جایی که تهدید «میلیشیای منافقین» به فرصت «بسیج مستضعفین» بدل شد. امام خمینی در جمع پرسنل سپاه پاسداران به استفاده از نیروی مردمی برای مقابله با خطرات اشاره کردند و به ایجاد «بسیج بیست‌میلیونی» پرداختند:

«اگر یک ملت که همه جوان‌هایش مجهز باشند به همین جهازی علاوه بر جهاز دینی و ایمانی که دارند، مجهز به جهازهای مادی هم باشند، سلاحی هم باشند و یاد گرفته باشند، چنین نباشند که یک تفنگی دستشان آمدند، ندانند با آن چه بکنندش. باید یاد بگیرید و یاد بدهید رفقایتان را. جوان‌ها را یادشان بدهید و همه جا باید این‏طور بشود که یک مملکت بعد از چند سالی بشود یک کشوری با بیست‌میلیون جوان که دارد، بیست‌میلیون تفنگدار داشته باشد، بیست‌میلیون ارتش داشته باشد و این یک‌چنین مملکتی آسیب‌بردار نیست و الان هم الحمدلله آسیب‌بردار نیست. الان هم ما پشتیبانمان خداست و ما برای او نهضت کردیم. برای پیاده کردن دین او نهضت کردیم و خدا با ماست...» «1»



البته همانند تشکیل دیگر نهادهای انقلابی، آغاز شکل‌گیری بسیج نیز از حاشیه‌سازی گروه‌های سیاسی مخالف در امان نماند. پیش‌قراول این گروه‌ها به صورت مشهود و علنی، سازمان مجاهدین خلق بود که تلاش می‌کرد تشکیلات شبه‌نظامی «میلیشیا» را همان بسیج مدنظر امام جا بیندازد و میلیشیا را تلاشی برای تحقق بسیج جلوه دهد. انتشار ویژه‌نامه مجاهد که تنها به سخنرانی امام خمینی و میلیشیا اختصاص داشت در جهت این تلاش سازمان بود. در واقع سازمان مجاهدین خلق در مقابل «بسیج بیست‌میلیونی»، تلاش کرد عبارت «میلیشیای سی و هفت میلیونی» را بر سر زبان‌ها بیندازد. در همین راستا منافقین با انتشار اعلامیه‌ای، ضمن تشکر از امام خمینی بابت صدور فرمان بسیج عمومی، پیشنهادهای خود را به شرح زیر اعلام نمود:

«بر همه نیروهای انقلابی و بر همه رزمندگان دلیر ارتش و برادران پاسدار است تا در جهت برپایی و کارآزمودگی ارتش انقلابی 20میلیونی به طور اخص و سازمان دادن میلیشیای 37میلیونی تمام خلق از هیچ چیز دریغ نورزند... همچنین به منظور تسهیل در اجرای فرمان امام، پیشنهادات زیر را به کلیه پرسنل انقلابی ارتش و پاسداران تقدیم می‌کند:

1- آموزش و تعلیم جنگی توده‌ای در سراسر کشور برای عموم داوطلبان

2- باز شدن درب تمام پادگان‌ها و پایگاه‌های نظامی به روی توده‌های مردم تا با انضباط کامل انقلابی و به دور از هرج و مرج، به فراگیری تعالیم و فنون نظامی تحت نظر پرسنل انقلابی بپردازند. به ویژه که این اقدام، ارتش ما را با مردم در خواهد آمیخت.

3- تعمیم عنصر انقلابی-نظامی به کلیه کارخانه‌ها، مزارع، دانشگاه‌ها، مدارس و ادارات تا بر حسب الهامات قرآنی و مکتبی‌مان، خلق ما همیشه حاضر به جهاد باشد.» «2»

گذر زمان نشان داد که بسیج مدنظر امام خمینی تا چه اندازه از میلیشیای تحت فرمان سازمان فاصله داشت؛ چه آن که در دوره‌ی فاز نظامی منافقین، میلیشای سازمان مجاهدین خلق در خیابان‌ها و معابر شهرها سرگرم ترور مردم غیرمسلح بودند، در حالی که جمع پرشماری از بسیجی‌ها در جبهه جنگ تحمیلی در حال دفع دشمن خارجی بودند.



به هر حال در اردیبهشت 1359 یعنی چند ماه پس از سخنرانی امام خمینی در باب لزوم ایجاد بسیج، شورای انقلاب در تشکیل «سازمان بسیج ملی» را تصویب کرد. ستاد بسیج ملی جمهوری اسلامی نیز طی اطلاعیه‌ای ضمن دعوت از عموم ملت ایران برای تشکیل گروه‌های مقاومت در شهرها و روستاها، اعلام کرد که «ارتش بیست‌میلیونی قادر است دشمن را با تمامی تجهیزاتی که دارد در پهنه ایران عزیز، خرد و منهدم نماید.» «3»

اندکی بعد در روز 19 تیرماه 1359 لایحه قانونی تشکیل «سازمان بسیج ملی» یا «سازمان بسیج مستضعفین» شامل چهار ماده و چهار تبصره در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید. بر اساس این لایحه رئیس سازمان بسیج ملی «از طرف رهبر یا شورای رهبری منصوب می‌گردد» و تعیین خط‌مشی کلی آن نیز بر دوش شورای عالی دفاع قرار گرفت. «4» البته با تجاوز ارتش بعثی عراق به ایران در نیمه سال 1359، دیری نپایید که مجلس شورای اسلامی تصمیم گرفت سازمان بسیج ملی را تحت مجموعه سپاه پاسداران تعریف کند. «5» پس از آن، سازمان بسیج ملی، در زیرمجموعه سپاه پاسداران تحت عنوان «واحد بسیج مستضعفین» به فعالیت خود ادامه داد که حضور پررنگ در جبهه‌ها، از اولین نشانه‌های جدیت این واحد نوظهور در امور انقلابی بود.

نشریه پیام انقلاب، ارگان سپاه پاسداران در اولین سالگرد تشکیل واحد بسیج مستضعفین، کارنامه این واحد را در طول سال نخست جمع‌بندی کرد که مشارکت مستقیم در جنگ تحمیلی، شرکت در تسخیر خانه‌های تیمی و دستگیری ضدانقلاب، برگزاری ایست و بازرسی، گشت‌زنی، همکاری با جهاد سازندگی در عمران و آبادانی مناطق مختلف کشور، سرکشی به خانواده شهدا، تهیه و تدوین طرح آموزش بسیج مستضعفین در دو مرحله و تکثیر جزوات درسی آنها، تشکیل شش دوره آموزشی در مرکز و تربیت حدود دویست نفر مربی مرحله دوم آموزشی، احداث میدان موانع و راه‌اندازی پادگان‌های آموزشی قدس و بلال حبشی و آموزش دوره‌های مختلف نظامی و تکاوری برای نیروهای ویژه تنها تعدادی از اقدامات واحد بسیج مستضعفین بود. «6»

«۱»- صحیفه امام، ج ۱۱، ص۱۲۲
«۲»- مجموعه‌ی اعلامیه‌ها و موضع‌گیری‌های سازمان مجاهدین خلق، انتشارات سازمان مجاهدین خلق، ج ۲، ص ۱۴۴
«۳»- روزنامه کیهان، ۱۳/۲/۱۳۵۹، ص۱۲
«۴»- پایگاه اینترنتی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی
«۵»- روزنامه اطلاعات، ۲۹/۱۰/۱۳۵۹، ص۳
«۶»- نشریه پیام انقلاب، شماره ۵۱، ۱۷/۱۱/۱۳۶۰، صص۳۳ و ۶۳



بسیج بیست میلیونی؛ 05 آذر 1396

دیدگاه ها

نظر دهید

اولین دیدگاه را به نام خود ثبت کنید: