یادداشت
رمی آیات شیطان
مروری بر حکم اعدام تاریخی امام خمینی برای سلمان رشدی

رمی آیات شیطان

 

«باسمه تعالی. إنا لله و إنا إلیه راجعون. به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان می‌رسانم مولف کتاب «آیات شیطانی» که علیه اسلام و پیامبر و قرآن، تنظیم و چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام می‌باشند...» امام خمینی در 25 بهمن‌ماه 1367 فتوای اعدام سلمان رشدی را به فاصله حدود چهار ماه از چاپ کتاب «آیات شیطانی» صادر کردند و تسلای خاطر مسلمانان داغ‌دیده را فراهم نمودند. امام در ادامه فتوای اعدام رشدی متذکر شدند: «از مسلمانان غیور می‌خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرات نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هر کس در این راه کشته شود، شهید است ان‌شاءالله. ضمناً اگر کسی دسترسی به مولف کتاب دارد ولی خود قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد.» «1»

کتاب آیات شیطانی نوشته سلمان رشدی، نویسنده هندی‌تبار مقیم انگلیس و عضو انجمن سلطنتی قلم، چند ماه قبل در روز ۴ مهرماه ۱۳۶۷ از سوی انتشارات پنگوئن انگلیس به چاپ رسید؛ کتابی ۵۴۷ صفحه‌ای که در قالب رمانی خیالی، استعاره‌گونه و کنایه‌آمیز به وهن پیامبر اسلام(ص)، جبرئیل، یاران پیامبر و همسرانش و همچنین مفاهیمی همچون وحی می‌پردازد. رشدی با پس‌زمینه شیطان بودنِ جبرائیل منجر به طرحِ «افسانه غرانیق» می‌شود؛ افسانه‌ای که در آن گفته می‌شود شیطان در نقشِ جبرائیل بر پیامبر نازل می‌شود و آیاتی شیطانی را واگو می‌کند. پیامبر نیز این چند آیه که درباره لات و منات و عزی بود را برای مردم می‌خواند، نزدیک به آن شعارِ جاهلی که این سه دخترانِ خدا، صاحبِ شفاعت هستند. (اللات و العزی، و منات ثالثه الاخری، فانهن الغرانیق العلی، و ان شفاعتهن لترتجی) پس از آن جبرائیل دوباره نازل می‌شود و آیات را تصحیح می‌کند. افرایتم اللات و العزی، و منات الثالثه الاخری، الکم الذکر و الانثی، تلک اذا قسمه ضیزی (سوره نجم، آیات 19-22) طرفه این جاست که سازند‌گان و جاعلانِ این افسانه به آیاتِ ابتدایی همین سوره نظر نیانداخته‌اند که: و ما ینطق عن الهوی، ان هو الا وحی یوحی. (نجم 2-3) البته جبرائیلِ کتاب سلمان رشدی، خود شیطان است و در واگویه‌های درونی اعتراف می‌کند که اصلاً نمی‌داند که خدا کیست! «2»



به هر حال، انتشار این کتاب خشم مسلمانان در سراسر جهان را برانگیخت. دو تن از نمایندگان مسلمان پارلمان هند، به پارلمان و دادگاه‌های این کشور علیه کتاب شکایت می‌برند که این اقدام منجر به ممنوعیت چاپ آیات شیطانی در سراسر هندوستان شد. در روز 17 آبان بود که در اقدامی مشکوک و حساسیت‌برانگیز، جایزه وایت‌برد انگلیس به این کتاب اعطا گردید. سه روز بعد، مارگارت تاچر، نخست‌وزیر وقت انگلیس، درخواست اتحادیه سازمان‌های مسلمان برای پیگرد سلمان رشدی و انتشارات پنگوئن را رد کرد. علاوه بر این، دولت انگلیس اعلام کرد قوانین ضد توهین به مقدسات، تنها درباره مسیحیت اجرا می‌شود.

روز ۲۴ دی‌ماه ۱۳۶۷ مسلمانان شهر برادفورد انگلستان طی تظاهراتی، اقدام به سوزاندن نسخه‌های کتاب آیات شیطانی نمودند. فردای همین روز در تظاهرات مسلمانان هند علیه نویسنده و ناشران کتاب، یک نفر از سوی نیروهای مسلح هند کشته شد. از سوی دیگر سلمان رشدی در مصاحبه‌ای که از رادیو رسمی هند پخش می‌شود، به رای دادگاه اعتراض می‌کند؛ اما موج دیگر اعتراضات از ۱۹ بهمن‌ماه ۱۳۶۷ با صدور بیانیه‌ای از جانب ۳۵ تن از علمای اسلام‌آباد و راولپندی پاکستان رقم خورد. در این بیانیه از اهالی اسلام‌آباد و راولپندی خواسته شده تا در راهپیمایی اعتراض‌آمیز روز یکشنبه ۲۳ بهمن‌ماه در برابر مرکز فرهنگی آمریکا شرکت کنند. در این تجمع پنج نفر از معترضین توسط پلیس کشته و حدود شصت نفر نیز زخمی می‌شوند. تظاهرات‌های دیگری هم در دیگر کشورها، دامنه‌دار شدن خشم مسلمانان از نویسنده کتاب را پدید آورد.

امام خمینی در روز 25 بهمن‌ماه فتوای تاریخی اعدام سلمان رشدی را اعلام کردند که بازنشر قابل‌توجهی در جوامع جهانی پیدا کرد. چهار روز پس از این فتوا، دفتر امام خمینی اطلاعیه‌ای در تکذیب شایعات مربوط به فتوای امام ابلاغ نمود. رسانه‌های جمعی خارجی به دروغ به مسئولین نظام جمهوری اسلامی نسبت می‌دهند که اگر نویسنده کتاب آیات شیطانی توبه کند، حکم اعدام درباره او لغو می‌گردد. دفتر امام نقل‌قول قاطع ایشان در این خصوص را منعکس کرد: «این موضوع صددرصد تکذیب می‌گردد. سلمان رشدی اگر توبه کند و زاهد زمان هم گردد، بر هر مسلمان واجب است با جان و مال تمامی همّ خود را به کار گیرد تا او را به دَرک واصل گرداند.» «3» این اطلاعیه می‌توانست نیرنگ احتمالی سلمان رشدی برای توبه نمایشی و فرمالیته را خنثی کند.



چند روز بعد، «منشور روحانیت» از سوی امام خمینی منتشر می‌شود. در بخشی از این منشور باز هم ماجرای توهین به مقدسات اسلام از سوی رشدی مطرح می‌شود که البته نگاه به آیندگان هم دارد. امام در این پیام می‌فرمایند: «ترس من این است که تحلیلگران امروز، ده سال دیگر بر کرسی قضاوت بنشینند و بگویند که باید دید فتوای اسلامی و حکم اعدام سلمان رشدی مطابق اصول و قوانین دیپلماسی بوده است یا خیر؟ و نتیجه‌گیری کنند که چون بیان حکم خدا آثار و تبعاتی داشته است و بازار مشترک و کشورهای غربی علیه ما موضع گرفته‌اند، پس باید خامی نکنیم و از کنار اهانت‌کنندگان به مقام مقدس پیامبر و اسلام و مکتب بگذریم!» «4» آیات شیطانی در روزهای بعد حتی در پیام امام به راجیو گاندی، نخست‌وزیر هند، «5» و اریک هونکر، رئیس‌جمهور آلمان شرقی،«6» هم بازتاب یافت. فتوای اعدام سلمان رشدی پس از رحلت امام خمینی و رهبری آیت‌الله خامنه‌ای هم تغییر نکرد و پابرجا ماند. تا کنون مسلمانان باغیرت جهان چند بار تلاش کردند فتوای امام خمینی را اجرا کنند ولی موفقیت‌آمیز نبوده است. شهید مصطفی مازح، جوان مسلمان باغیرت لبنانی، شهیرترین شهید این مسیر است. امام خمینی در فتوای خود تصریح کرده بودند «...و هر کس در این راه کشته شود، شهید است ان‌شاءالله.»

 

«۱» صحیفه امام، ج ۲۱، ص ۲۶۳.
«۲» امیرخانی، رضا،‌ «نقدی بر کتاب آیات شیطانی»، سایت کتابخانه تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۳۹۶.
«۳» صحیفه امام، ج ۲۱، ص ۲۶۸.
«۴» صحیفه امام، ج ۲۱، صص ۲۷۳-۲۹۳.
«۵» صحیفه امام، ج ۲۱، ص ۳۰۶.
«۶» صحیفه امام، ج ۲۱، ص ۳۱۸.



رمی آیات شیطان؛ 24 بهمن 1396

دیدگاه ها

نظر دهید

1 نظر
  • ملیحه طلایی
    رحمت و درود خدا بر امام‌خمینی عزیزم
    لعنت ابدی خدا بر سلمان رشدی ملعون کافر
    بزودی به درک اسفل السافلین بپیوندد ان شاءالله
    پاسخ